Mowa zależna i niezależna

Mowa zależna i niezależna służą do relacjonowania cudzych myśli i wypowiedzi. W mowie zależnej wypowiedź danej osoby parafrazujemy, czyli wyjaśniamy własnymi słowami. Z kolei w mowie niezależnej czyjeś słowa dosłownie cytujemy, przyznając im w naszej własnej wypowiedzi osobne, niezależne miejsce oznaczone cudzysłowami.

Mowa zależna

Nie stosuje się w niej cudzysłowów i często zmienia się jej formę gramatyczną – z pierwszej osoby (czyli ja lub my) na trzecią (czyli on, ona, ono lub oni, one). Cudzą wypowiedź ujmuje się własnymi słowami – oddaje się jej sens, natomiast nie przytacza dosłownie, słowo w słowo. Najczęściej do jej wyrażania służą zdania podrzędne, np. powiedział, że…, zapytał, czy…, poprosił, aby….

  • Sprzedawczyni zapytała klientkę, czy życzy sobie paragon.
  • Mama powiedziała, że powinnam posprzątać swój pokój.
  • Widzowie zawołali, aby zespół zagrał jeszcze raz.

Mowa niezależna

W mowie niezależnej dosłownie przytacza się czyjąś wypowiedź, zachowując jej budowę gramatyczną i niezależność składniową. Cudze słowa wprowadzane są po dwukropku i ujmowane w cudzysłów.

  • Sprzedawczyni zapytała klientkę: „Czy życzy sobie pani paragon?”
  • Mama powiedziała: „Powinnaś posprzątać swój pokój”.
  • Widzowie zawołali do zespołu: „Jeszcze raz!”
Mowa zależna i niezależna - różnice i przykład.

Warto jeszcze wspomnieć, że nie zawsze po zamknięciu cudzysłowu stawiamy kropkę:

(…) Otóż po wypowiedzeniu kończącym się pytajnikiem, wykrzyknikiem oraz wielokropkiem umieszczamy cudzysłów zamykający i nie stawiamy już po nim kropki. Jeśli natomiast mamy do czynienia z wypowiedzeniem oznajmującym, to kropkę stawiamy po zamykającym cudzysłowie.

Adam Wolański, Poradnia językowa (źródło)

Jak zapisać dialog?

Dialog to zapis rozmowy co najmniej dwóch osób. Istnieje kilka możliwości jego zapisu i używane są one w różnych sytuacjach. 

  • Jeśli redagujemy tekst, który będzie się składał z samego dialogu (tak jak to często dzieje się na przykład na lekcjach języka obcego), można po kolei wypisać imiona bądź określenia rozmawiających osób, a po nich stawiać dwukropki i w całości zamieścić ich wypowiedzi.
  • Zamiast imion, w zapisie dialogu można użyć myślników. W ten sposób powstaje najpopularniejszy sposób zapisu dialogu.
  • Trzeci sposób polega na dodaniu do wypowiedzi bohaterów słów narratora, czyli osoby opowiadającej wydarzenia i relacjonującej przebieg rozmowy. Wypowiedzi narratora oddziela się od słów bohaterów myślnikami.
  • Istnieje też sposób polegający na zamieszczaniu wypowiedzi bohaterów w cudzysłowach. Taki zapis popularny jest w anglojęzycznej literaturze. W naszym kraju stosuje się go głównie do zapisu dialogu w dialogu, np. kiedy jakiś bohater relacjonuje rozmowę innych osób. 
Jak zapisać dialog? Różne sposoby zapisu dialogu.

Jakie zasady interpunkcyjne i ortograficzne należy stosować w zapisie dialogu, dowiesz się z tego filmu:

Myślnik i łącznik (czyli dywiz) – różnice

Istnieje kilka odmian małej poziomej kreseczki, co może sprawiać pewne kłopoty osobom piszącym swoje teksty na komputerze. W tym krótkim wpisie wyjaśnię, kiedy używać jakiego znaku. Należy pamiętać też o tym, kiedy przed znakiem i po nim stawiać spację, a kiedy tego nie robić.

Kiedy stosować myślnik, a kiedy dywiz? Pauza, półpauza, dywiz - różnice

Myślnik (pauza)

  • Najdłuższy znak.
  • Zawsze otaczamy go spacjami.
  • Stosowany w zapisie dialogów.
  • Oddziela zdanie wtrącone.
  • Oddziela części zdania.
  • Zestawia wyrazy przeciwstawne.

Przykłady:

  • Już ci nie wierzę – powiedział Jan.
  • Zabrał – przynajmniej tak mi się wtedy wydawało – wszystkie swoje książki.
  • ciepły – zimny, gorący – lodowaty.

Półpauza

  • Znak uniwersalny – może zastępować myślnik i łącznik.
  • Zwykle stosowany do określania przedziałów.
  • Często edytory tekstu nie rozróżniają tego znaku.

Przykłady:

  • w latach 2001-2004,
  • strony 35-38,
  • numery 4-7.

Łącznik czyli dywiz

  • Krótszy od myślnika.
  • Nie stawiamy wokół niego spacji.
  • Oddziela człony wyrazów.
  • Przenosi części wyrazów do nowej linii.
  • Łączy nazwy składające się z dwóch części.

Przykłady:

  • polsko-angielski, europejsko-amerykański, żółto-zielony,
  • Bielsko-Biała, Goczałkowice-Zdrój, Jastrzębie-Zdrój, Ruciane-Nida.

Wskazówki dotyczące tworzenia prezentacji

Podczas pracy nad prezentacją multimedialną warto pamiętać o dwóch rzeczach. Przede wszystkim należy unikać partii z duszą ilością tekstu. Każdy slajd powinien zawierać głównie hasła i obrazy, nie natomiast rozbudowane definicje czy strony podobne do wypracowań. To osoba prezentująca powinna uzupełnić slajdy swoją wypowiedzią, nie zaś odczytywać je publiczności.

Drugą rzeczą natomiast jest dobieranie kolorów. W internecie znaleźć można narzędzia pozwalające dobrać kolory tak, by nie gryzły się, a jedynie podkreślały fotografię. Są one przydatne także podczas tworzenia stron internetowych lub grafik czy plakatów. Jednym z nich jest Adobe Color. Umożliwia określenie pasującej palety barw na podstawie np. przesłanego zdjęcia. Wystarczy kliknąć w zakładkę „Utwórz” i przesłać interesujące nas zdjęcie:

Kuler Adobe - narzędzie pozwalające dobrać do fotografii kolory prezentacji

Dobór właściwych barw jest niezwykle istotny, gdyż praca estetyczna i przemyślana pod względem treści, kompozycji, doboru multimediów oraz kolorów zostanie o wiele lepiej odebrana niż slajdy naładowane czerwonym tekstem na czarnym tle.

Istnieje wiele stron, które pozwalają dobierać kolory. Na szczególną uwagę moim zdaniem zasługuje materialui.co. Oferuje nie tylko przegląd pasujących do siebie barw ułożonych w jednej linii, ale również jednym kliknięciem można skopiować kod HEX czy RGB.

Jeśli zaś spodobał nam się dany odcień na fotografii, istnieje możliwość, by poznać jego kod. Wystarczy skorzystać ze strony pozwalającej określić kod próbki koloru, np. odwiedzając stronę typu imagecolorpicker.com. Następnie należy przesłać plik bądź link do opublikowanej fotografii i wskazać interesujący nas fragment.

Zdjęcie strony umożliwiającej określenie koloru - z fotografii tulipana pobrano próbkę, by określić kolor kwiatu

Warto również korzystać z szablonów. Obecnie w zasadzie każdy program do tworzenia prezentacji multimedialnych oferuje ich szeroki zakres w różnych stylach – od szkolnego, poprzez artystyczne, aż po biznesowe. Ich wykorzystanie jest dobrym pomysłem pozwalającym oszczędzić mnóstwo czasu, szczególnie, jeśli nie zależy nam na oryginalności naszej pracy.

Justowanie tekstu i spacje

Przed oddaniem pracy napisanej na komputerze musisz zwrócić uwagę nie tylko na treść wypracowania, ale również na estetykę wydruku. W ten sposób pokażesz, że nie tylko potrafisz posługiwać się edytorem tekstu, ale również znane ci są zasady odpowiedniego formatowania. Kluczowymi zagadnieniami jest właściwe stosowanie spacji oraz justowanie tekstu.

Jak wyjustować tekst?

Wyrównanie wierszy tekstu tak, aby miały równą długość, nazywamy justowaniem. Służy przede wszystkim estetyce. Wyrównany do obu marginesów tekst wygląda zgrabniej i bardziej profesjonalnie. Używamy go, zaznaczając tekst do wyjustowania i wciskając kombinację klawiszy CTRL+J, bądź używając właściwego przycisku w menu dotyczącym wyrównania tekstu.

Jak i po co justować tekst?

Zasady dotyczące stosowania spacji

Spacja to znak służący do oddzielania wyrazów. Istnieje parę prostych zasad, które należy stosować w związku ze spacjami i znakami interpunkcyjnymi:

  • Pomiędzy kolejnymi wyrazami stawiamy tylko jedną spację.
  • By utworzyć wcięcie w tekście (akapit), stosujemy klawisz TAB, a nie kilkakrotne naciśnięcie spacji.
  • Pomiędzy ostatnią litera słowa i kropką, dwukropkiem, wielokropkiem, przecinkiem, znakiem zapytania, wykrzyknikiem nie stawiamy spacji. To samo tyczy się skrótów.
  • Po otworzonym cudzysłowie i nawiasie oraz przed ich zamknięciem nie stawiamy spacji.
  • Jeśli stosujemy myślnik, np. w dialogach, stawiamy spacje po obu jego stronach.
  • Jeśli chcemy napisać wyraz dwuczłonowy, pomiędzy nim stawiamy dywiz, czyli krótką kreseczkę, i nie otaczamy go spacjami (np. biało-czerwony, polsko-portugalski, Bielsko-Biała, Goczałkowice-Zdrój).
Zasady dotyczące użycia spacji i znaków interpunkcyjnych

Aplikacje do tworzenia książek

Tworzenie książek, dawniej z powodu wysokich kosztów zarezerwowane dla profesjonalistów, dzisiaj dostępne jest praktycznie dla każdego chętnego. Istnieje mnóstwo programów umożliwiających redagowanie wysokiej jakości e-booków, które mogą później zostać, o ile jest taka potrzeba, wydrukowane w tradycyjnej formie.

Aplikacją, z której korzystam ja, jest iBooks Author dostępna w serwisie App Store. Zaletą jej używania jest przede wszystkim prostota i intuicyjność obsługi. Można wybrać jeden z wielu dostępnych szablonów, takich jak książka kucharska, album fotograficzny, podręcznik czy powieść, dzięki czemu przygotowanie książki jest banalne, bądź samodzielnie dostosować układ stron. Program umożliwia wstawianie multimediów – filmów, plików dźwiękowych, galerii, prezentacji czy linków, dzięki czemu całość jest zdecydowanie bardziej atrakcyjna. Wadą aplikacji jest to, że w pełnej funkcjonalności dzielić się nią mogą tylko użytkownicy produktów firmy Apple – Maców, iPhonów i iPadów. Na szczęście dostępna jest opcja eksportu pliku do formatu PDF.

Świetną alternatywą dla osób, które potrzebują prostego i darmowego narzędzia do tworzenia książek, jest Book Creator – aplikacja online pełna materiałów. Zawiera przydatne grafiki, szablony stron i narzędzi takie jak rysowanie czy wstawianie dopasowywanych kształtów. Umożliwia dodawanie zdjęć, nagrań video i audio, a także wydrukowanie, opublikowanie książki bądź esportowanie jej w formacie ePub. Co ważne – nad projektem można pracować w grupie dzięki możliwości udostępniania innym użytkownikom.

Twórz za darmo fantastyczne grafiki

canva-narzedzie-e1535538259937_02df104491d1532385c4404114bf804c

Jeśli chcesz w prosty i szybki sposób wykonywać estetyczne, ciekawe grafiki i frustruje Cię używanie ciągle tych samych szablonów w PowerPoincie, Prezentacjach Google czy Keynote, narzędzie Canva będzie tym, co spełni Twoje oczekiwania. Pozwala ona tworzyć w całkowicie intuicyjny sposób grafiki różnego rodzaju – plakaty, prezentacje, ulotki, wizytówki, zdjęcia w tle na Facebooka i cytaty na Instagram, zaproszenia oraz wiele innych.

Podstawową zaletą platformy Canva jest łatwość jej używania. Tuż po zarejestrowaniu się możemy skorzystać z krótkiego samouczka pokazującego, jak poruszać się po platformie, wyszukiwać grafiki i fotografie (wiele z nich – sądzę, że wystarczająca ilość – jest dostępnych za darmo), dodawać je do projektu, dostosowywać czcionki czy przesyłać swoje pliki. Canva oferuje również tutoriale pokazujące, jak projektować, dzięki czemu możemy podszkolić się w grafice. Niestety póki co są one dostępne jedynie w języku angielskim.

Wielką zaletą narzędzia jest oferowanie wielu projektów dopasowanych rozmiarem. Nie musimy się troszczyć o ustawienie odpowiedniej wielkości grafiki np. zaproszenia, gdyż wybrany szablon  jest już odpowiednio skonfigurowany. Ponadto, używając materiałów dostępnych w bibliotece platformy, nie naruszamy niczyich praw autorskich, jak może się to zdarzyć podczas poszukiwania materiałów w otchłaniach internetu. Wszystkie zdjęcia i grafiki są objęte odpowiednią licencją pozwalającą na ich darmowe wykorzystanie. Wykonane materiały można pobrać w formatach png (także bez tła – to w wersji płatnej), jpeg i pdf. Na co trzeba uważać? Niektóre czcionki nie mają polskich znaków, więc konieczne jest, by poszukać taki krój, który odpowiednio wyświetli litery z naszymi „ogonkami”.

canva-projekt-plakatu_e33f1e5c322ad42cc3647b0bea68a398