Gdzie stawiać przecinki?

Przecinki w wyliczeniach

Przecinki stosujemy w wyliczeniach i podczas wymieniania jakichś elementów. Co ważne, muszą to być elementy tego samego typu, np. same przedmioty, cechy czy czynności. Przykłady takich wyliczeń to:

  • Ola kupiła ser, pomidory, oliwki, chleb.
  • Uroda Mileny była subtelna, delikatna, eteryczna.
  • Postanowili zwiedzać, plażować, spacerować, jeść do syta.
  • Zaprosiłam na grilla Krystiana, Marka, Izę, Basię. 

Uwaga! Jeśli wymienione elementy nie są równorzędne, nie należy stawiać pomiędzy nimi przecinka:

  • Założę swoją ulubioną niebieską sukienkę. 
  • Najpierw rozwiążę najprostsze zadanie tekstowe.

Przecinki we wtrąceniach

Przecinkami oddzielamy w zdaniu wtrącenia i zwroty do kogoś. Jeśli znajdują się one w środku zdania, oddzielamy je przecinkami z obu stron.

  • Danie, moim zdaniem, wyglądało smakowicie.
  • Wakacje, mam nadzieję, będą udane.
  • Zaparzyć ci, mamo, herbatę?
  • Proszę pana, tutaj nie wolno wchodzć.
  • Termin, proszę państwa, ustalimy jutro.

Przecinki w zdaniach złożonych współrzędnie

Przecinki stawiamy zawsze pomiędzy częściami składowymi zdań złożonych współrzędnie przeciwstawnych i wynikowych (czyli przed spójnikami takimi jak: ale, lecz, jednak, zaś, natomiast, więc, zatem, toteż, dlatego).

  • Uwielbiam pomidory, ale jestem na nie uczulona.
  • Pada deszcz, jednak pójdę na spacer.
  • Pytasz, zatem ci odpowiadam.
  • Kocham czytać książki, natomiast ty wolisz oglądać filmy.
  • Zdenerwowałaś mnie, więc się do ciebie nie odzywam.

Z kolei pomiędzy częściami składowymi zdań złożonych współrzędnie łącznych i rozłącznych, czyli przed spójnikami takimi jak: i, oraz, zarazem, też, także, ani, albo, lub, czy, bądź nie stawiamy przecinków.

  • Kocham podróże i często wyjeżdżam.
  • Zrobię obiad lub posprzątam dom.
  • Wykonałem zadanie oraz zgłosiłam to nauczycielowi.
  • Zdecyduję się na ten krok albo dokładniej rozważę za i przeciw.

Uwaga! Przecinki przed spójnikami i, oraz, zarazem, też, także, ani, albo, lub, czy, bądź należy postawić w sytuacji, gdy w jednym zdaniu się one powtarzają, np.

  • I było pysznie, i smacznie, i niedrogo.
  • Ani nie jadłam, ani nie piłam, ani nie tańczyłam.
  • Albo mi pomożesz, albo zrobię to sam.

Przecinki w zdaniach zlożonych podrzędnie

Pomiędzy częściami składowymi zdań złożonych podrzędnie zawsze stawiamy przecinki. Dotyczy to również konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania. Oznacza to, że przecinki stawiamy przed takimi spójnikami jak: że, ponieważ, bo, aby, choć, czy, jeżeli, oraz przed zaimkami względnymi, np. kto, co, komu, gdzie, jak, tam. Przykłady zdań złożonych podrzędnie to:

  • Zakomunikował nam, że nie może iść.
  • Podskoczył, ponieważ zauważył węża.
  • Zawróciłam, aby zamknąć drzwi na klucz.
  • Pójdę tam, choć nie mam najmniejszej ochoty.
  • Zwycięży ten, kto dobiegnie pierwszy.
  • Zapytaj, jaka jest cena tej bluzki.
  • Wrócił tam, gdzie się poznali.
  • Gdzie nie wylądujemy, tam się dobrze bawimy.
  • Biegnąc, rozmyślała o pracy.
  • Ugotowawszy obiad, zawołał rodzinę.

Dwa ostatnie zdania to konstrukcje z imiesłowowymi równoważnikami zdania. W nich również stawiamy przecinki, niezależnie od tego, czy imiesłów jest sam w swojej części, czy towarzyszą mu określenia.

Przecinek jako pauza

Należy pamiętać, że przecinek ilustruje zwykle krótką pauzę, która jest bardziej lub mniej zauważalna podczas mówienia. Jednym z najprostszych sposobów, by sprawdzić, czy właściwie używasz przecinków w swojej wypowiedzi, jest przeczytanie jej na głos i robienie krótkich przerw tam, gdzie postawione zostały przecinki.

NiepoprawnePoprawne
Miasto w, którym się urodziłam.Miasto, w którym się urodziłam.
Sklep do, którego nie weszłam.Sklep, do którego nie weszlam.
Obudzę cię chyba, że sam zaśpię.Obudzę cię, chyba że sam zaśpię.
Odwiedzę was mimo, że nie mam ochoty.Odwiedzę was, mimo że nie mam ochoty.

Jak napisać ogłoszenie?

Ogłoszenie to krótka forma wypowiedzi, w której nadawca podaje coś do publicznej wiadomości, np. że chce coś sprzedać, kupić, wynająć, coś znalazł, oferuje bądź czegoś poszukuje. Ogłoszenie jest pismem o charakterze informacyjnym, czyli jego celem jest informowanie. Musi więc zawierać następujące elementy:

  • zwracający uwagę nagłówek – np. słowo “Ogłoszenie” albo konkretniej: “Kupię, sprzedam, poszukuję, zaginął, znaleziono”,
  • zwięzłą treść, mówiącą o tym, co chce w ogłoszeniu przekazać nadawca wraz z koniecznymi szczegółami i warunkami,
  • dane kontaktowe do nadawcy, np. numer telefonu, adres poczty elektronicznej, adres domowy bądź firmowy.

Zaproszenie powinno być krótkie i zrozumiałe. Może być zamieszczone na tablicy ogłoszeń, w prasie, telewizji czy innych mediach, dlatego też powinniśmy zadbać o jego czytelność i estetykę.

Polscy nobliści

Polscy nobliści - infografika


Nagroda Nobla została ustanowiona przez Alfreda Nobla –  szwedzkiego wynalazcę dynamitu. Kontynuował on pracę swojego ojca, inżyniera pragnącego znaleźć szybki sposób wysadzania skał. W 1867 roku Alfred opatentował dynamit, wierząc, że dzięki niemu ułatwi pracę wielu ludzi. Stało się jednak inaczej i jego wynalazek okazał się być początkiem wyścigu zbrojeń.

Alfred Nobel zmarł na zawał serca pod koniec 1896 roku. W testamencie zarządził, by jego majątek przeznaczyć na nagrody w dziedzinie fizyki, chemii, fizjologii lub medycyny, literatury i pokoju. Spadkobiercą uczynił Szwedzką Akademię Nauk.

Ja niżej podpisany, Alfred Nobel, oświadczam niniejszym, po długiej rozwadze, iż moja ostatnia wola odnośnie majątku, jest następująca. Wszystkie pozostałe po mnie, możliwe do zrealizowania aktywa, mają być rozdysponowane w sposób następujący: kapitał zostanie przez egzekutorów ulokowany bezpiecznie w papierach, tworzących fundusz, którego procenty każdego roku mają być rozdzielone w formie nagród tym, którzy w roku poprzedzającym przynieśli ludzkości największe korzyści.

Literacka Nagroda Nobla przyznawana jest od 1901 roku przez szwedzką Królewską Akademię Nauk. Kandydatury zgłaszane są do końca stycznia każdego roku – zwykle jest ich około 500. Do marca lista zostaje zawężona do około dwudziestu nazwisk. W połowie roku pozostaje maksymalnie 5-8 kandydatów. Ostateczny werdykt jest ogłaszany w październiku, zaś uroczyste wręczenie nagród odbywa się w grudniu. W gali uczestniczą członkowie szwedzkiej rodziny królewskiej. W dotychczasowej historii nagrody laureatami byli najczęściej pisarze anglojęzyczni.

Myślnik i łącznik (czyli dywiz) – różnice

Istnieje kilka odmian małej poziomej kreseczki, co może sprawiać pewne kłopoty osobom piszącym swoje teksty na komputerze. W tym krótkim wpisie wyjaśnię, kiedy używać jakiego znaku. Należy pamiętać też o tym, kiedy przed znakiem i po nim stawiać spację, a kiedy tego nie robić.

Kiedy stosować myślnik, a kiedy dywiz? Pauza, półpauza, dywiz - różnice

Myślnik (pauza)

  • Najdłuższy znak.
  • Zawsze otaczamy go spacjami.
  • Stosowany w zapisie dialogów.
  • Oddziela zdanie wtrącone.
  • Oddziela części zdania.
  • Zestawia wyrazy przeciwstawne.

Przykłady:

  • Już ci nie wierzę – powiedział Jan.
  • Zabrał – przynajmniej tak mi się wtedy wydawało – wszystkie swoje książki.
  • ciepły – zimny, gorący – lodowaty.

Półpauza

  • Znak uniwersalny – może zastępować myślnik i łącznik.
  • Zwykle stosowany do określania przedziałów.
  • Często edytory tekstu nie rozróżniają tego znaku.

Przykłady:

  • w latach 2001-2004,
  • strony 35-38,
  • numery 4-7.

Łącznik czyli dywiz

  • Krótszy od myślnika.
  • Nie stawiamy wokół niego spacji.
  • Oddziela człony wyrazów.
  • Przenosi części wyrazów do nowej linii.
  • Łączy nazwy składające się z dwóch części.

Przykłady:

  • polsko-angielski, europejsko-amerykański, żółto-zielony,
  • Bielsko-Biała, Goczałkowice-Zdrój, Jastrzębie-Zdrój, Ruciane-Nida.

Co to są palindromy?

Palindrom to słowo lub zdanie, które brzmi tak samo czytane od początku do końca i wspak.

Przykłady palindromów jednowyrazowych:

  • Anna, Ala, Ada, Aga, Olo, Otto
  • kajak, sus, zaraz, sedes, sos, zakaz, oko, kok, pop, bób, potop, zez

Palindromy wielowyrazowe:

  • kobyła ma mały bok
  • może jutro ta dama sama da tortu jeżom
  • zakopane na pokaz
  • ikar łapał raki
  • Aga mała łamaga
  • ej żyrafa ryż je
  • Ala wzory rozwala
  • mamuta tu mam
  • Kamil ślimak
  • a kilku tu klika
  • elf układał kufle
  • ela tropi portale

Powstanie warszawskie

W historii naszego narodu jest wiele momentów, które skłaniają do zastanowienia się nad tym, co ukształtowało nas jako Polaków i co poświęcili nasi przodkowie, byśmy mogli żyć w wolnym państwie. Jako badacze historii, którymi stajemy się nie tylko na zajęciach historycznych, ale także na lekcjach języka polskiego, roztrząsamy dawne dzieje naszego kraju. Często zastanawiamy się nad wydarzeniami będącymi ważnymi momentami w naszej historii, bez których nasza obecna sytuacja nie wyglądałaby tak jak teraz. Jedną z najważniejszych kwestii, jakie staramy się rozstrzygnąć, jest zasadność wybuchu powstania warszawskiego.

Miało ono miejsce w 1944 roku, w dniach od 1 sierpnia do 2 października. Zakończyło się niewyobrażalną klęską i całkowitym zniszczeniem Warszawy. W dzisiejszych czasach co roku podczas uroczystych obchodów rocznicy tego zrywu, w atmosferze tragicznych wspomnień zadajemy sobie pytanie, czy to wydarzenie jest powodem do dumy, czy też hańbiącą klęską? Odpowiedź na to pytanie jest dla nas, ludzi XXI wieku, równie niejasna, jak dla tych, którzy byli świadkami bądź też uczestnikami tej tragedii. Od 1944 roku zdania na temat powstania warszawskiego są podzielone, stanowią kwestię sporu nie tylko wśród historyków, ale także pisarzy, których opinie i odczucia znajdują odbicie w dziełach literackich.

Istnieje wiele książek, w których autorzy przekazują swoje doświadczenia z powstania.  Ci z was, którzy będą chcieli zgłębić temat, powinni po nie sięgnąć.

  • „Pamiętnik z powstania warszawskiego” Mirona Białoszewskiego
  • „Kolumbowie. Rocznik 20” Romana Bratnego
  • „Powstanie na Żoliborzu” Leopolda Buczkowskiego
  • „Kanał” Jerzego Stefana Stawińskiego

Ostatnio, oprócz kilku filmów poruszajacych tę tematykę, pojawiają się odnowione zdjęcia archiwalne. Poniżej jeden z przykładów pokazujących, jak  wyglądała rzeczywistość mieszkańców stolicy i powstańców.

Na poniższej stronie możesz zobaczyć, jak wyglądała Warszawa przed, w czasie i po zrywie powstańczym: warsawrising.eu

Nie ulega wątpliwości, że decyzja rozpoczęcia powstania warszawskiego jest w oczach Polaków najtragiczniejszym błędem w polskiej historii najnowszej. Podjęli ją z najszlachetniejszych pobudek ludzie, którzy od początku wojny ofiarnie walczyli o niepodległość ojczyzny ze wszystkimi kolejnymi najeźdźcami.  

Norman Davies, „Powstanie ’44”