Balladyna

By przeczytać streszczenie szczegółowe Balladyny, kliknij tutaj:

Balladyna – opracowanie

  • Autor – Juliusz Słowacki
  • Rok powstania – 1839
  • Epoka – romantyzm
  • Rodzaj literacki – dramat (utwór przeznaczony do wystawienia na scenie)
  • Gatunek literacki – tragedia (utwór z dominującym wątkiem konfliktu tragicznego, którego bohater dąży do klęski; występuje konflikt tragiczny; porusza tematykę .odwiecznych konfliktów dobra i zła, prawdy i kłamstwa, niesprawiedliwości i prawości).
  • Choć gatunkowo jest tragedią, „Balladynę” zalicza się do dramatów romantycznych (typ dramatu charakteryzujący się zerwaniem z zasadą trzech jedności – czasu, miejsca i akcji, mieszaniem się komizmu i tragizmu, realizmu i fantastyki, postaciami i elementami fantastycznymi oraz otwartym zakończeniem).

Bohaterowie „Balladyny”

Wdowa – uboga wiejska kobieta, matka dwóch córek
Balladyna – starsza córka, czarnowłosa i blada
Alina – młodsza, różana i jasnowłosa
Grabiec – kochanek Balladyny, syn organisty, prostak i pijak
Kirkor – książę szukający żony
Popiel III – dawny król, wypędzony przez brata
Goplana – nimfa, królowa jeziora Gopło
Chochlik i Skierka – pomocnicy Goplany
Kostryn – niemiecki książę, dowódca straży i wspólnik Balladyny

„Balladyna” w pigułce

Kirkor jest księciem szukającym żony. Po poradę przybywa do Pustelnika, który okazuje się być prawowitym królem Popielem III. Mężczyzna radzi Kirkorowi, by za żonę wziął prostą chłopkę o czystym sercu. Kirkor obiecuje starcu, że rozprawi się z uzurpatorem tronu – Popielem IV.

Goplana, królowa jeziora Gopło, zakochuje się w Grabcu, gdy ten wpada do wody. Nimfa chce, by mężczyzna nie dotarł na zaplanowaną schadzkę z Balladyną, prosi więc o pomoc Skierkę i Chochlika. Chochlik ma sprawić, by Grabiec zabłądził w lesie, a Chochlik skierować księcia Kirkora do domu Wdowy i doprowadzić do jego ślubu z Balladyną.

Na miejscu okazuje się, że Wdowa ma dwie córki – Alinę i Balladynę. Skierka nie pamięta, którą siostrę miał pokochać Kirkor, rzuca więc urok na obie. Kirkor nie potrafi wybrać, którą kocha bardziej, więc Wdowa proponuje, by urządzić zawody w zbieraniu malin. W nocy Balladyna wymyka się na spotkanie z Grabcem.

Rano Goplana jest niezadowolona, że chochliki nie wykonały jej rozkazów. Nimfa zamienia Grabca w płaczącą wierzbę, by choć trochę poczuł jej smutek. W międzyczasie Alina i Balladyna zbierają maliny, jednak Balladyna jest nienawykła do pracy i zbieranie idzie jej bardzo powoli. Alina uzbierała pełen dzban i bardzo cieszy się, że wyjdzie za mąż za Kirkora, którego szczerze pokochała. Zazdrosna Balladyna zabija siostrę. Na czole Balladyny utrwala się krwawe znamię, które kobieta zakrywa przepaską.

Balladyna mówi matce, że Alina uciekła z jakimś mężczyzną. Po ślubie nakazuje spalenie chaty i wraz z Wdową przenosi się do zamku. Tam Wdowa sama spędza czas w wieży zamkowej. Balladyna wstydzi się matki, która jest prostą chłopką. Odprawia też wóz z przyjaciółmi matki, którzy przybyli w odwiedziny. Kirkor wyjeżdża z zamku. By sprawdzić lojalność żony, wysyła zapieczętowaną skrzynię i zakazuje jej otwarcia. Balladyna wraz ze swoim sprzymierzeńcem, dowódcą straży Kostrynem, zabija posłańca. Szuka też pomocy u Pustelnika, który rozpoznaje krwawe znamię jako symbol zbrodni.

Kirkor pragnie odzyskać koronę Lecha i oddać ją prawowitemu władcy. W międzyczasie koronę znajduje w lesie Skierka i oddaje ją Goplanie, ta zaś koronuje nią Grabca, zamieniając go w króla kurkowego. W zamku odbywa się uczta, na którą nie zostaje wpuszczona Wdowa – Balladyna wypiera się matki, ta więc ze złamanym sercem odchodzi w czasie burzy z zamku. Gdy Balladyna orientuje się, że Grabiec ma koronę Lecha, postanawia go zabić. Coraz bardziej dręczą ją wyrzuty sumienia, nie cofa się jednak przed kolejną zbrodnią. Zabija Grabca i przejmuje koronę. Następnie przygotowuje armię, by walczyć z Kirkorem.

W czasie walki Kirkor traci życie. Balladyna, nie chcąc dzielić się władzą z Kostrynem, ofiarowuje mu chleb przekrojony zatrutym nożem jako symbol miłości. Mężczyzna umiera, a Balladyna zostaje królową. Do jej obowiązków należy wydawanie sądów. Dwukrotnie osądza osobę, która popełniła zbrodnie, jakowinną (za otrucie Kostryna i zabójstwo Aliny). Trzecią sprawą jest oskarżenie niewidomej Wdowy, oślepionej podczas burzy. Kobieta skarży się na córkę, jednak gdy słyszy, że karą ma być śmierć, nie chce wydać jej imienia. Na torturach ginie. Balladyna wydaje wyrok na wyrodną córkę, czyli siebie. W tym momencie kobietę zabija piorun.

By sprawdzić swoją znajomość „Balladyny”, kliknij poniżej:

Problematyka „Balladyny”

  • Imię bohaterki nawiązujące do ballady – miało podkreślać niezwykłość, nastrojowość i tajemniczość utworu oraz fantastykę (podobnie jak ten gatunek literacki). Słowacki wymyślił to imię na potrzeby dramatu. Matka i siostra nazywają Balladynę pieszczotliwie Bladyna, co stanowi kontrast do jej charakteru (bladość i biel kojarzy się z niewinnością i czystością, zaś serce bohaterki jest czarne i przepełnione żądzą władzy).
  • Świat fantastyczny obok realnego – intryga Goplany, zachowanie przyrody, piorun wymierzający sprawiedliwość, te wszystkie elementy wskazują na wiarę ludową w to, że za każdą winę człowiek musi ponieść karę.
  • Wątek baśniowy w utworze – zakochana w Grabcu Goplana chce nie dopuścić do jego spotkania z Balladyną. Wysyła Skierkę i Chochlika, by skierowali księcia Kirkora do chaty Wdowy i sprawili, że zakocha się on w dziewczynie. Skierka nie wie, na którą z sióstr ma skierować czary, więc Kirkor zakochuje się w obu. Na wątek baśniowy składają się elementy i postaci fantastyczne.
  • Konsekwencje zbrodni pociągającej za sobą kolejne morderstwa – Balladyna wie, że czyni źle, zabijając, jednak chęć absolutnej władzy jest silniejsza od poczucia moralności. Kobieta ma dwa razy możliwość przywrócić Alinę do życia, jednak za każdym razem odmawia i twierdzi, że drugi raz postąpiłaby tak samo. Wyrzuty sumienia niszczą ją od środka, wpada w paranoję, że jej zbrodnie się wydadzą, więc morduje kolejne osoby (Gralona, Pustelnika, Kostryna).
  • Ludowa moralność – sąd Balladyny nad samą sobą. Jako królowa musi sprawiedliwie wydawać wyroki. Za zabicie Aliny, wyrzeczenie się matki i otrucie Kostryna musi wydać wyrok skazujący. Za trzecim razem to natura wymierza sprawiedliwość, gdyż ludzie nie mogli. Piorun zabija bohaterkę.
  • Kontrastowe przedstawienie sióstr – Alina i Balladyna różnią się nie tylko wyglądem (pierwsza jest jasnowłosa, o różanej cerze i fiołkowych oczach, druga to brunetka o alabastrowej cerze i czarnych oczach). Całkowicie odmienne się też ich charaktery. Alina jest dobra, niewinna, pracowita i sumienna oraz przez wszystkich lubiana. Balladyna z kolei jest próżna, leniwa i wynosi się nad innych, a także spotyka potajemnie z Grabcem już po wyznaniu miłości Kirkorowi, co świadczy o jej fałszywości i dwulicowości.