Skąpiec – streszczenie

Osoby:
Harpagon – ojciec Kleanta i Elizy, zalotnik Marianny
Kleant – syn Harpagona, zalotnik Marianny
Eliza – córka Harpagona zakochana w Walerym
Walery – rządca Harpagona, zalotnik Elizy (syn Anzelma)
Marianna – wybranka Kleanta i Harpagona (córka Anzelma)
Anzelm – ma pojąć za żonę Elizę (ojciec Walerego i Marianny)
Frozyna – pośredniczka, swatka
Strzałka – służący Kleanta
Służący Harpagona:
Simon – faktor
Jakub – kucharz i woźnica
pani Claude – gospodyni
Ździebełko – służący
Szczygiełek – służący
Komisarz i jego pomocnik

Skąpiec – streszczenie szczegółowe

Akt I

Walery i Eliza rozmawiają o swej miłości. Dziewczyna przepełniona jest smutkiem, gdyż boi się złości ojca, osądów świata i tego, że Walery przestanie ją kochać. Mężczyzna zapewnia ją o stałości swych uczuć. Poznali się, gdy Eliza wpadła do wody, a Walery ją uratował, otoczył opieką i obdarzył miłością. By być blisko, przyjął posadę rządcy w domu jej ojca. Mężczyzna nad powrót do ojczyzny i domu przedkłada bycie obok niej. Walery rozumie obawy dziewczyny, gdyż ojciec, Harpagon, jest niezwykle skąpy i surowy wobec dzieci. Proponuje, że wyruszy odszukać swoich rodziców, by to oni wyrazili zgodę na ślub. Eliza jednak nie chce, by ukochany ją opuszczał. Pragnie tylko, by z nią został i postarał się zdobyć przychylność jej ojca. Walery stara się to zrobić i próbowałby także zjednać sobie Kleanta – brata dziewczyny, lecz charaktery jego i ojca są tak różne, że nie jest w stanie tego dokonać – radzi zrobić to Elizie.

Nadchodzi Kleant. Mężczyzna wyznaje siostrze, że bardzo kocha Mariannę. Mówi o niej: “Młoda osoba, która od niedawna mieszka w tej dzielnicy. Zda się, niebo samo stworzyło ją po to, aby natchnęła miłością każdego, kto się do niej zbliży. Na świecie nie może istnieć nic powabniejszego; wyznaję, iż straciłem zmysły od pierwszej chwili, kiedy ją ujrzałem. Nazywa się Marianna; mieszka z poczciwą matką, która prawie ciągle jest chora i do której przywiązana jest w sposób wprost niewiarygodny”. Chce ją pojąć za żonę, ale boi się, że skąpstwo ojca stanie mu na przeszkodzie.

Pojawia się Harpagon – tytułowy Skąpiec (słowo to oznacza po grecku “skąpy”). Mężczyzna obawia się, że Strzałka, służący Kleanta, podgląda, gdzie schował szkatułkę ze swymi pieniędzmi. Przeszukuje go, po czym każe odejść: “No to z Panem Bogiem. Ruszaj do wszystkich diabłów”. Mężczyzna bardzo obawia się kradzieży dziesięciu tysięcy talarów, które właśnie mu oddano. By je dobrze ukryć, zakopał je w ogrodzie. Widząc Kleanta i Elizę boi się, że usłyszeli o jego tajemnicy. Wymyśla, że tylko sobie marzył o posiadaniu 10 000, zaś Kleant odpowiada, że wszyscy i tak wiedzą o jego ogromnym majątku. Harpagon oskarża syna o niepotrzebne wydawanie pieniędzy: wymyślny strój i kokardy. Ten zaś odpowiada, że swoje pieniądze zdobywa, grając w karty, gdyż od ojca nic nie dostaje.

Harpagon ogłasza, że ma swoim dzieciom coś do powiedzenia. Zaczyna mówić o pięknej Mariannie i wypytuje syna o nią. Kleant, myśląc, że ojciec zna jego plany, zapewnia go o zaletach dziewczyny. Okazuje się, że to sam Harpagon chce się z nią ożenić.

Skapiec streszczenie szczegolowe harpagon kleant marianna

Harpagon oznajmia, że Kleant ożeni się z bogatą wdową, zaś Elizę wyda wieczorem za Anzelma, ponad pięćdziesięcioletniego bogatego mężczyznę. Na protesty dziewczyny ojciec reaguje złością i przedrzeźnia ją, będąc pewien, że to znakomity interes. By znaleźć potwierdzenie swoich racji, pyta o zdanie Walerego.

Walery nie słyszał planów Harpagona. Od jakiegoś czasu potakuje ciągle Skąpcowi, by się przypochlebić, tak też czyni i tym razem. Gdy okazuje się, że chodzi o ślub Elizy z kimś innym, stara się temu zaradzić – bezskutecznie. Dla Harpagona najważniejsze jest to, że Anzelm nie chce posagu od Elizy, co jest okazją do oszczędności. Później, gdy Skąpiec odchodzi, Walery pociesza Elizę, że wspólnie coś wymyślą, a na razie trzeba być posłusznym ojcu (to słyszy wracający Harpagon i jest bardzo zadowolony ze słów Walerego).

Akt II

Kleant potrzebuje pieniędzy, a Strzałka załatwia mu możliwość pożyczenia piętnastu tysięcy franków od lichwiarza. Okazuje się, że procent jest bardzo wysoki, a część pożyczki będzie wydana w sprzętach, ubraniach i kosztownościach. Pomimo bardzo złych warunków pożyczki, młodzieniec zgadza się – bardzo potrzebuje pieniędzy. Niedługo okazuje się, że to Harpagon jest tym nieuczciwym lichwiarzem. Ojciec jest wściekły na Kleanta, że ten chciał się zgodzić na tak nieludzkie warunki pożyczki, zaś syn zarzuca Harpagonowi trudnienie się tym haniebnym zajęciem.

Nadchodzi Frozyna, która jest zawodową swatką. Kobieta gra na emocjach niemłodego już, bo ponad sześćdziesięcioletniego mężczyzny. Chwali jego wiek, wygląd (mówi, że Skąpiec wygląda młodziej niż niejeden dwudziestopięciolatek) i pozycję oraz zapewnia go, że Marianna jest zachwycona, że zostanie jego żoną – uwielbia tylko starszych mężczyzn i nie ciągnie jej do młodych. Harpagon upewnia się o to, czy uboga Marianna wniesie w małżeństwo posag: “Ale, Frozyno, czyś mówiła też z matką w sprawie posagu? Czyś wytłumaczyła jej, że powinna by o tym pomyśleć, trochę się ścisnąć, krwi sobie upuścić trochę przy takiej okazji? Bo, ostatecznie, nikt się nie żeni z panną, aby bodaj czegoś nie miała”. Frozyna zapewnia, że Marianna wniesie 12 tysięcy rocznie, gdyż jest oszczędna i nie gra w karty, więc będzie to kwota zaoszczędzona dzięki takiej żonie. Harpagon nie daje się złapać na tego typu sztuczki. Chce, by dziewczyna była obecna na kolacji, którą wydaje tego wieczora na część pana Anzelma. Na koniec udaje, że nie słyszy próśb Frozyny o zapłatę.

Akt III

Skąpiec wydaje służbie polecenia przygotowania do przyjęcia: sprzątaczka – pani Claude – ma ścierać meble delikatnie, by ich nie zniszczyć, wino ma być nalewane tylko wtedy, gdy ktoś jest spragniony, a stangret Jakub, który jest jednocześnie kucharzem, ma ugotować tanią sycącą kolację – najlepiej potrawkę baranią i ciasto nadziewane kasztanami, bo tego nie można dużo zjeść. Eliza ma pilnować, by nikt nic nie ukradł, a Kleant być miłym wobec macochy. Jakub odmawia zaprzęgania wychudzonych koni i zdradza Skąpcowi, co myślą o nim ludzie.

Skapiec opinie ludzi o harpagonie

Harpagon bije Jakuba, a Walery się z tego śmieje: “Widzę, mości Jakubie, że źle ci płacą za twą szczerość”. Służący zaczyna mu grozić, co kończy się kolejną bójką. Jakub postanawia się zemścić na Walerym.

Nadchodzą Frozyna i Marianna. Okazuje się, że Marianna jest przerażona – wcale nie chce ślubu z Harpagonem, gdyż zakochała się z młodzieńcu, którego widziała kilka razy, ale niestety nie zna jego imienia. Jednak zła sytuacja materialna zmusza ją do małżeństwa. Frozyna pociesza ją, że z pewnością Skąpiec szybko umrze i wtedy znów będzie wolna, lecz na razie musi się zmusić do Harpagona. Nadchodzi pan domu i przedstawia swoje dzieci – Marianna rozpoznaje Kleanta – młodzi w aluzjach upewniają się, że chcą być razem. Przed wyjazdem na jarmark Harpagon usprawiedliwia się, że nie pomyślał o poczęstunku przed kolacją, zaś Kleant wprawia ojca w osłupienie, mówiąc, że pomyślał o tym sam i zamówił na konto ojca kilka koszy pomarańczy, daktyli i konfitur (bardzo drogich towarów). Co więcej, zdejmuje z palca ojca pierścień z diamentem i daje go Mariannie w imieniu Harpagona. Wściekły Harpagon nie wie, co robić, stara się ratować, co się da.

Akt IV

Marianna, Kleant i Eliza proszą Frozynę o pomoc w rozwiązaniu tej sytuacji. Ta wymyśla, że mogłaby znaleźć kobietę, która odegra rolę bogatej damy. Przedstawienie jej jako majętnej zalotnicy mogłoby przekonać Harpagona, by nie żenił się z Marianną. Później, na osobności, Skąpiec wypytuje syna i dowiaduje się, że Kleant kocha Mariannę. Każe mu wybić sobie z głowy myśli o dziewczynie, a gdy syn stawia mu opór, chce go pobić kijem. Pozornie i ironicznie godzi ich Jakub, ale na krótko, gdyż po chwili znów rozpoczyna się spór. Wzburzony Harpagon wydziedzicza syna.

Okazuje się, że Strzałka, służący Kleanta, wykradł z ogrodu szkatułkę Harpagona, na której zdobycie liczył przez cały dzień. Obaj mężczyźni uciekają, zaś Harpagon, gdy odkrywa stratę, wpada w szał. Podejrzewa wszystkich, nawet siebie! Utrata pieniędzy jest dla niego gorsza niż śmierć, odzywa się do utraconej szkatułki jak do kochanki. Zapowiada, że wezwie policję, straż, sędziów i kogokolwiek będzie mógł, a jeśli nie odnajdzie szkatułki – powiesi się.

Akt V

Przybywa Komisarz, który zaczyna śledztwo. Wypytuje Harpagona o szkatułkę. Nadchodzi Jakub – gdy dowiaduje się o kradzieży, postanawia w odwecie wskazać Walerego jako podejrzanego. Wezwany Walery ponownie nie wie, co się dzieje. Myśli, że jest przepytywany na okoliczność jego uczucia do Elizy. Przyznaje rację, że jest winien. Zaczyna się toczyć rozmowa, podczas której Harpagon myśli o szkatułce, zaś Walery o Elizie:

Skapiec dokladne streszczenie szczegolowe szkatulka

Wkrótce jednak nieporozumienie wychodzi na jaw, zaś Walery zostaje nazwany przez Skąpca opryszkiem i uwodzicielem. Harpagon grozi mężczyźnie szubienicą, zaś Elizę postanawia zamknąć – zamierza posłać ją do klasztoru. 

Pojawia się pan Anzelm, którego Harpagon prosi o pomoc, by Walery, który chce ukraść mu córkę i pieniądze, został ukarany (wg Skąpca Anzelm powinien wytoczyć młodzieńcowi proces na swój koszt). Anzelm obiecuje pomoc w poszukiwaniu szkatułki, lecz mówi także, że nie zamierza zmuszać Elizy do ślubu. Walery oznajmia, że jest synem Tomasza d’Albruci z Neapolu. Anzelm mówi, żeby uważał, gdyż zna Neapol idealnie, zaś nikt nie jest mu bliższy niż wspomniany pan Tomasz. Walery jednak podaje szczegóły:

Skapiec dokladne streszczenie Tomasz d'Albruci syn

Dowodami Walerego są: „kapitan hiszpański jako świadek, pieczątka rubinowa ojca, agatowa bransoleta, którą matka włożyła mu na rękę, stary Pedro, sługa, który ocalał wraz ze nim”. Na te słowa Marianna w Walerym rozpoznaje swego brata – sama wraz z matką przetrzymywana była przez dziesięć lat w niewoli u korsarzy. Anzelm oznajmia, że jest Tomaszem d’Albruci, który ocalał wraz ze swoim majątkiem i odtąd żył przez 16 lat z przekonaniem, że jego bliscy zginęli. Słysząc to, Harpagon od Anzelma jako ojca Walerego żąda zwrotu dziesięciu tysięcy talarów. Kleant oznajmia, że odda ojcu cały jego majątek, jeśli ten zrezygnuje z ożenienia się z Marianną. Anzelm na siebie bierze koszty wesel swych dzieci, a na dodatek proponuje, że zakupi Harpagonowi nowe ubranie. Wraz z Walerym i Marianną idą do matki (i żony Anzelma) z dobrą nowiną. Harpagon natomiast myśli tylko o uściskaniu swojej szkatułki: „A a pójdę uściskać moją kochaną szkatułkę”.

By sprawdzić, jak dobrze znasz tekst „Skąpca”, kliknij poniżej: