Opium w rosole

By przeczytać streszczenie szczegółowe powieści „Opium w rosole”, kliknij poniżej:

„Opium w rosole” – opracowanie

  • Autor: Małgorzata Musierowicz
  • Rok powstania: 1986
  • Epoka: współczesność
  • Rodzaj literacki: epika (narrator opowiada o wydarzeniach)
  • Gatunek literacki: powieść społeczno-obyczajowa (wielowątkowe dzieło epickie, które ukazuje społeczeństwo i jego obyczaje, w tym wypadku początek lat osiemdziesiątych w Polsce)
  • Czas akcji: 30 stycznia 1983 – 17 marca 1983
  • Miejsce akcji: Poznań, głównie dzielnica Jeżyce i ulica Roosevelta
  • „Opium w rosole” jest częścią tzw. „Jeżycjady„, czyli cyklu o bohaterach żyjących w Poznaniu. Akcja toczy się głównie w dzielnicy „Jeżyce” (stąd tytuł wymyślony przez profesora Zbigniewa Raszewskiego, mający nawiązywać do „Iliady”) wokół kolejnych pokoleń rodzin Borejko, Lewandowskich, Ogorzałków i innych. Do „Jeżycjady” należą np.: „Szósta klepka”, „Kłamczucha”, „Kwiat kalafiora”, „Ida sierpniowa”. Książki należące do cyklu wydawane były w latach 1977-2018).

Najważniejsi bohaterowie „Opium w rosole”

  • Aurelia Jedwabińska – jest bardzo dobrze ubraną i zadbaną dziewczynką, która chodzi po domach obcych ludzi i wprasza się na obiadki. Dziewczynka podaje się za Genowefę i za każdym razem zmienia nazwisko (Pompke, Lompke, Bombke itp.). W trakcie trwania utworu okazuje się, że dziewczynka źle czuje się we własnym domu. Miłości i ciepła szuka więc u obcych osób.
  • Ewa Jedwabińska – mama Aurelii, jest nauczycielką matematyki pracującą w liceum. Nie potrafi znaleźć wspólnego języka z uczniami klasy, której jest wychowawczynią. Dawniej była uczennicą profesora Dmuchawca, który był przez wszystkich bardzo lubiany. Ewa jest niezwykle ambitna i cechuje ją perfekcjonizm, jest też oschła. Nie zauważa potrzeb córki i męża, skupiając się jedynie na własnych problemach oraz pracy zawodowej i perfekcyjnie urządzonym, idealnie wysprzątanym mieszkaniu.
  • Janka Krechowicz – nazywana Kreską nastoletnia dziewczyna, uczennica Ewy Jedwabińskiej. Jej dziadkiem jest emerytowany już profesor Dmuchawiec. Kreska dorabia, szyjąc ubrania dla siebie i przyjaciół. Dziewczyna zakochana jest w Maćku, lecz ukrywa swoje uczucie. Jest załamana, gdy odkrywa, że Maciek zauroczył się Matyldą. Staje się przyjaciółką małej Aurelii.
  • Maciek Ogorzałka – nastolatek mieszkający razem z bratem. Ma mieć na niego oko. Pomaga Kresce w matematyce. Zadurza się w Matyldzie, która jest piękna i bogata. Szybko jednak odkrywa, że prawdziwie wartościową dziewczyną jest Kreska.
  • Matylda Stągiewka – piękna dziewczyna wykorzystująca swój urok, by rozkochiwać w sobie chłopców i ich porzucać. W przeszłości była dzieckiem z nadwagą i zębami zepsutymi od słodyczy, z którego się wyśmiewano.
  • Dmuchawiec – dziadek Kreski i emerytowany polonista. W przeszłości uczył Gabrysię i Ewę, wówczas Marcinkowską. Choruje na serce i bardzo martwi się o swoich dawnych podopiecznych, uważając, że jest odpowiedzialny za ich decyzje. Pomaga Ewie zrozumieć, jaka jest rola nauczyciela i rodzica.
  • Lewandowscy, Borejkowie – dwie rodziny mieszkające w tej samej kamienicy co Maciek i jego brat. Są zwykłymi, ciepłymi i wspierającymi się rodzinami, u których Aurelia znajduje azyl.

By sprawdzić swoją znajomość „Opium w rosole”, kliknij poniżej:

„Opium w rosole” – znaczenie tytułu

Aurelia nie potrafi jeść, gdy przebywa w domu rodzinnym i u opiekunki, pani Lisieckiej. Wszystko smakuje źle, nie umie przełknąć jedzenia, pomimo tego, że jej mama z trudem zdobywa dla niej produkty tak trudno dostępne jak szynka. Za to u innych ludzi je chętnie, jest pełna apetytu, nawet gdy są to najprostsze i najtańsze dania. Przyczyną jest inna atmosfera – pełna miłości i wsparcia. Pani Borejko przyrównuje uczucia, serce i życzliwość do przyprawy, z którą wszystko smakuje jak delicje.

Opium w rosole - wyjaśnienie tytułu

Rzeczywistość PRL-u w „Opium w rosole”

  • Stan wojenny został wprowadzony 13.12.1981 r., zawieszony 31.12.1982, a zniesiony 22.07.1983. Był to stan wyjątkowy, który polegał na mobilizacji wojska i ograniczeniu swobód obywatelskich.
  • Kartki na żywność – by kupić mięso i wędliny (a także różnego rodzaju inne produkty) ludzie musieli mieć kartki, które pozwalały każdemu obywatelowi kupić określoną ilość. Kartki gubi pani Borejko, a Piotrek pożycza Gabrysi swoje. W Operze miały być w pewnym momencie sprzedawane czekolady bez kartek, a Gabrysia martwi się, że skończyły się jej kartki na parówki, które uwielbia jej córeczka Pyza.
  • Produkty luksusowe, trudno dostępne – Matylda w swojej torebce niosła pół kilograma cytryn, których nigdzie nie można było kupić. Mama Aurelii znajduje sklep, w którym sprzedawana jest szynka.
  • Zła sytuacja finansowa wielu rodzin. Kreska mieszka z dziadkiem, i żeby sobie dorobić, przeszywa, farbuje i sprzedaje ubrania. Piotrek martwi się, że kurtka Maćka jest już na niego przyciasna i trzeba będzie kupić nową. Lewandowscy i Borejkowie jedzą poste i tanie dania. Sławek martwi się, że straci pracę i zostanie bez środków na utrzymanie. Mąż Gabrysi wyjechał do Australii, by zarobić na utrzymanie rodziny.
  • Internowanie osób, które przeciwne były ustrojowi komunistycznemu – internowanie oznaczało de facto zamknięcie w areszcie na kilka lub kilkanaście miesięcy osób, które np. uczestniczyły w strajkach. Pan Borejko był internowany, dlatego na stole znajdowało się dla niego nakryte miejsce, wyrażające nadzieję rodziny, że pan domu wkrótce wróci. W powieści nie dowiadujemy się tego wprost, lecz z kolejnej części „Jeżycjady”.
  • Dokumentowanie działań komunistycznego rządu przez ludzi – w czasach tych niemożliwe było swobodne podróżowanie, a na wyjazd zagranicę trzeba było otrzymać specjalną zgodę. Korespondencja była sprawdzana, tak samo paczki, a w mediach i sztuce panowała cenzura – dlatego utrudniony był przepływ informacji. Piotr od ponad roku prowadził w grubym brulionie zapiski, które nazywał „Kroniką”, i spisywał wszystko, co się dzieje: „Zrozumiałem któregoś dnia, że to, co przeżywamy dziś, już jutro stanie się części historii. Pamięć jest zawodna. Po latach ten mój zeszyt będzie bezcenny. Wszystko tu mam. Każdy dzień. Każdą zbrodnię. Każde kłamstwo”.

Charakterystyka Aurelii Jedwabińskiej

  • Aurelia Jedwabińska jest córką Ewy – nauczycielki matematyki w liceum, oraz docenta Eugeniusza.
  • Ma sześć lat i ubrana jest w drogie, eleganckie ubranka i zagraniczne buty.
  • Dziewczynka nie jest ładna. Ma czarne, niesforne włosy, chude, cienkie nogi, duże czerwone uszy i spiczasty nosek. Pani Lewandowskiej skojarzyła się z jeżykiem.
  • Przez cały czas kaszle, a pod koniec utworu przez trzy tygodnie choruje na zapalenie płuc.
  • Gdy przebywa w domu rodzinnym lub u pani Lisieckiej, jest nieszczęśliwą, apatyczną, wystraszoną dziewczynką szukającą komfortu poprzez przytulanie starej maskotki. Jedyną osobą, z którą lubi przebywać, jest wiecznie pracujący ojciec.
  • Będąc z innymi bohaterami i podając się za Genowefę, Aurelia jest wesołym, rezolutnym i energicznym dzieckiem. Czasami jej zbytnia gadatliwość i ciekawskie usposobienie wywołują kłopoty, jak wtedy, gdy zdradziła uczucia Sławka do Idy. Jednak dziewczynce zależy na dobru przyjaciół i bardzo martwi ją, gdy pani Lewandowska stwierdza, że Genowefa „narozrabiała”.
  • Aurelia desperacko pragnie uwagi i bycia z ludźmi, którzy jej nie oceniają i nie rozkazują. Spragniona jest miłości, czego nie dostrzega jej matka, pomimo że jest pedagogiem i studiuje psychologię.

Zobacz też:
sprawozdanie z powieści „Opium w rosole”