Dziady cz. II

By przeczytać streszczenie szczegółowe „Dziadów cz. II”, kliknij tutaj:

Dziady cz 2 – opracowanie

  • Autor – Adam Mickiewicz.
  • Rok powstania – 1823
  • Epoka – romantyzm
  • Rodzaj literacki – dramat (przeznaczony do wystawienia na scenie)
  • Gatunek literacki – dramat romantyczny (typ dramatu charakteryzujący się zerwaniem z zasadą trzech jedności – czasu, miejsca i akcji, mieszaniem się komizmu i tragizmu, realizmu i fantastyki, postaciami i elementami fantastycznymi oraz otwartym zakończeniem).

„Dziady” jako cykl

  • „Dziady” to dramaty romantyczne Adama Mickiewicza publikowane w latach 1823-1860. Powstawały kolejno części II, IV, III, oraz I – część nieukończona, wydana pośmiertnie. 
  • Elementem spajającym te części jest obrzęd dziadów – dokładnie przedstawiony w części II, wspominany przez Gustawa w cz. IV i odbywający się w scenie IX cz. III. W utworze znajdują się liczne wątki autobiograficzne, zawarte są w nim idee romantyzmu, także polskiego, związanego z walką narodowowyzwoleńczą z rosyjskim zaborcą.

Czym były Dziady?

Dziady – pogański zwyczaj ludowy obchodzony głównie przez Bałtów i Słowian, którego celem było pozyskanie przychylności zmarłych. W Polsce najważniejsze obrzędy obchodzono w noc z 31 października na 1 listopada.

Według wierzeń ludowych dusze należało ugościć. Ludzie chcieli zapewnić sobie ich opiekę i przychylność, karmiąc je miodem, kaszą, jajkami, kutią i wódką. Zadowolenie dusz miało także skutkować ich spokojem w zaświatach. Na rozstajach dróg palono świece, by dusze mogły odnaleźć drogę do domu, a w domu rezygnowano z rozpalania ognia, by duszyczka mogła wejść do środka przez komin.

Duchy w Dziadach cz. 2

W kaplicy zgromadzeni są okoliczni wieśniacy oraz Guślarz – osoba przewodząca ceremonii. W trakcie dziadów pojawiają się duchy.

  • Duchy lekkie – Józio i Rózia:
    • Przywołano je poprzez zapalenie garści kądzieli.
    • Wina: zmarły jako dzieci, nie poznając, czym są troski i cierpienia. 
    • Kara: dręczy je trwoga i nuda.
    • O co proszą: o dwa ziarnka gorczycy.
  •  Duch ciężki – Widmo Złego Pana:
    • Przywołano go, podpalając kocioł wódki.
    • Wina: za życia był bezwzględny, winien śmierci poddanych.
    • Kara: dręczony jest przez ptaki wydzierające mu jedzenie i wodę:
      • Kruk – poddany zbity przez niego na śmierć za zabranie jabłek z sadu.
      • Sowa – poddana, której odmówił pomocy w wigilię, i z córką zamarzła.
    • O co prosi: o nic, gdyż nic nie może mu ulżyć.
  • Duch pośredni – pasterka Zosia:
    • Przywołano ją poprzez zapalenie wianka kwiatów.
    • Wina: bawiła się uczuciami chłopców, nie chciała żyć jak inni, bujała w obłokach.
    • Kara: nie może dotknąć ziemi, pała nieodwzajemnioną miłością.
    • O co prosi: o przyciągnięcie jej do ziemi przez chłopców.

Po zakończeniu obrzędów w kaplicy pojawia się blade widmo młodego mężczyzny. Patrzy uparcie na jedną z wieśniaczek i wskazuje na serce. Nie reaguje na nawoływania i zaklinania Guślarza – podąża za kobietą, która wyprowadzona zostaje z kaplicy. 

By sprawdzić swoją znajomość II części „Dziadów”, kliknij poniżej:

Problematyka „Dziadów cz. II”

  • Ludowa moralność – udowodnienie, że za winę trzeba ponieść karę. Duchy przekazują zabranym swoje nauki.
  • Człowieczeństwo – nie wystarczy żyć bez grzechów. Trzeba jeszcze poznać, czym jest ból i cierpienie, dawać siebie ludziom, szanować uczucia innych i dzielić się swoimi dobrami. Tylko wówczas można być prawdziwym człowiekiem.
  • Nauki duchów – kto nie doznał bólu i cierpienia, kto nie był ludzki za życia, kto nie interesował się sprawami ziemskimi – ten nie dostanie się do nieba.
  • Zagadkowa postać bladego milczącego Widma – kiedy obrzęd dobiega końca nieoczekiwanie zjawia się jednak kolejny duch, który nie reaguje na wezwania i przekleństwa Guślarza i reszty. Duch ten zmierza w stronę jednej z wieśniaczek i wskazuje na swoje zranione serce. Chłopi wyprowadzają wieśniaczkę, a widmo podąża za nimi.