Kategoria: język polski

błędy, język polski

Na dwór czy na pole?

przez aniakubicaZamieść komentarz we wpisie Na dwór czy na pole?
Na pole czy na dwór - jak mówić?

Zwroty typu wyjść na pole, wrócić z pola, być na polu czy bawić się na polu od dawna dziwią mieszkańców Polski północno-zachodniej, podczas gdy w Małopolsce i na Śląsku są czymś całkowicie naturalnym i powszechnie stosowanym. I rzeczywiście – na pole jest regionalizmem charakterystycznym dla Polski południowej, podczas gdy normą ogólnopolską jest zwrot na dwór.

Czy oznacza to, że stosowanie zwrotów typu wyjść na pole czy poczekać na polu jest błędem? Na szczęście nie – regionalizmy nie są błędami. Zwroty takie historycznie wiązały się z wsią i dlatego od dziesiątek lat mieszkańcy Małopolski i Śląska mówią właśnie w ten sposób. Pamiętać jednak należy, że nie dla wszystkich użytkowników polszczyzny takie stwierdzenia będą zrozumiałe, ponieważ w ogólnej polszczyźnie słowo pole ma zupełnie inne znaczenia. Według Słownika Języka Polskiego PWN pole to:

  • obszar ziemi przeznaczony pod uprawę,
  • teren przeznaczony na coś lub pokryty czymś,
  • powierzchnia czegoś lub jej część wyodrębniona konturami, barwą lub w inny sposób,
  • dziedzina, zakres czyichś działań i zainteresowań,
  • możliwość, sposobność jakiegoś działania,
  • część boiska broniona przez zawodnika lub drużynę,
  • obszar, w którym każdemu punktowi przyporządkowuje się pewną wartość określonej wielkości,
  • nieujemna liczba rzeczywista, wyrażająca powierzchnię danej figury.

W związku z tym w rozmowie z kimś niemieszkającym na południu naszego kraju lepiej stosować konstrukcje uznane za normę ogólnopolską, czyli np. wyjść na dwór, przebywać na dworze, wracać z dworu. Należy przy tym pamiętać, że dwór to rzeczownik rodzaju męskiego, a nie nijakiego, więc zwrot na dworzu jest niepoprawny.

język polski, narzędzia internetowe, uczenie się

Graj i wzbogacaj słownictwo

przez aniakubica

pwn-cwiczenie-slownictwaDla osób, które lubią łamigłówki i gry, które pozwalają czegoś się nauczyć, wydawnictwo PWN przygotowało grę opierającą się na słowniku języka polskiego. Zasady są bardzo proste – z rozsypanki liter należy ułożyć wyraz w formie podstawowej, czyli w mianowniku bądź bezokoliczniku, tak jak zapisany jest on w słowniku. Na prawidłowe ułożenie każdego wyrazu przeznaczony jest określony czas – jego upływ widać na pasku poniżej pola gry. Jeśli słowo okazuje się zbyt trudne do odgadnięcia, można także użyć opcji „Poddaję się”. W puzzle wyrazowe można grać także na zasadzie rywalizacji ze znajomymi i porównywać swoje wyniki. Gra zasługuje na uwagę także z tego względu, że pozwala poznać nowe słowa i tym samym wzbogacić swoje słownictwo. Gierkę można znaleźć na stronie wydawnictwa PWN.

błędy, edycja tekstu i prezentacje, język polski

Jak zacząć e-mail i dlaczego nie słowem „witam”

przez aniakubica

Pan profesor Jan Miodek po raz kolejny porusza temat często pojawiający się w związku z korzystaniem z poczty elektronicznej. W skrócie: zaczynając oficjalną wiadomość e-mail do naszego zwierzchnika czy osoby starszej wiekiem lub stopniem (urzędnika, dyrektora, szefa, nauczyciela itp.) nie stosujemy zwrotu „Witam”, gdyż jest on właściwy w użyciu przez gospodarza witającego gości u siebie. Najwłaściwszym zwrotem jest zawsze „Szanowny Panie, Szanowna Pani, Szanowni Państwo”. To, choć brzmi bardzo oficjalnie i „sztywno”, będzie zawsze właściwe. Jak zakończyć? Standardowo: „Z poważaniem”, „Z wyrazami szacunku”. Jak mówi profesor Miodek: „Nigdy za dużo uprzejmości”. I jeszcze jedno: PS piszemy bez kropki! 🙂

frazeologia, język polski

Frazeologizmy związane z ogniem i płomieniem

przez aniakubica

Ogień

bać się jak ognia – bardzo się czegoś bać
dolewać oliwy do ognia – rozdrażniać kogoś zirytowanego, pogarszać sytuację
igrać z ogniem – nadmiernie ryzykować
ogień namiętności – bardzo intensywna namiętność
na pierwszy ogień – najpierw, na początek
sztuczne ognie – fajerwerki
zimne ognie – niewielkie fajerwerki w formie podpalanego pręcika
słomiany ogień – krótkotrwały zapał
wystrzegać się jak ognia – unikać czegoś
upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu – załatwić dwie sprawy przy jednej okazji
wziąć w krzyżowy ogień pytań – intensywnie kogoś przesłuchiwać

Płomień 

stanąć w płomieniach – zapalić się
płomień miłości – fala uczucia
płomienne uczucie – uczucie intensywne, namiętne

język polski

Konsumpcjonizm i konformizm – diagnoza dzisiejszych czasów

przez aniakubica

Konsumpcjonizm – postawa polegająca na nieusprawiedliwionym rzeczywistymi potrzebami oraz kosztami ekologicznymi, społecznymi czy indywidualnymi zdobywaniu dóbr materialnych i usług bądź uznawaniu tej konsumpcji za wyznacznik jakości życia (lub za najważniejszą, względnie jedyną wartość).

Konformizm (łac. conformo – nadaję kształt) – zmiana zachowania na skutek rzeczywistego bądź wyobrażonego wpływu innych ludzi. Podporządkowanie się wartościom, poglądom, zasadom i normom postępowania obowiązującym w danej grupie społecznej.

 

język polski

Co to jest sylaba?

przez aniakubica

Sylaba to część wyrazu, której ośrodkiem jest samogłoska. W każdej sylabie może być tylko jedna samogłoska:

  • do – ma – tor
  • ka – wa – ler
  • mi – nu – ta

Jeśli jednak zdarzy się, że w sylabie znajdują się dwie samogłoski, to najpewniej tą drugą będzie „i”. W takiej sytuacji samogłoskę „i” traktujemy jak zmiękczenie:

mi – mi – ka
si – ni – ca
mi – li – metr		„I” jest jedyną samogłoską w sylabie,
jest zatem pełnoprawną samogłoską
i ośrodkiem tej sylaby.
mie – nie
sie – mię
nie – bie – skie		„I” nie jest jedyną samogłoską w sylabie,
pełni więc tylko funkcję zmiękczenia.
Ośrodkiem sylaby jest inna samogłoska.
Funkcje samogłoski i

Bardzo ciekawą sytuacją jest, kiedy mamy obok siebie dwie różne samogłoski i trudno zdecydować, czy znajdują się one w jednej sylabie, czy też tworzą dwie osobne zgłoski. PRzykładem może być słowo „neutralny”. Jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jak podzielić to słowo na sylaby, nie mają sami językoznawcy:

Podział na sylaby wyrazu neutralny