Komizm w literaturze

Czasami podczas omawiania dzieł literackich pojawia się pojęcie komizmu, warto więc wiedzieć, jak go zdefiniować i jakie wyróżniamy jego odmiany. Wg definicji komizm to efekt komiczny uzyskany w utworze artystycznym poprzez sposób przedstawienia postaci, obyczajów lub sytuacji. Prościej można powiedzieć, że komizm to coś, co wywołuje rozbawienie czytelników.

Trzy rodzaje komizmu

W literaturze wyróżniamy trzy rodzaje komizmu – językowy, postaci i sytuacyjny.

• Komizm językowy, inaczej nazywany słownym, polega na użyciu zabawnych lub dziwnych wyrażeń, gier słownych, żartów, zabawnych dialogów lub przesadnie formalnego języka, co prowadzi do komicznych efektów. Często pojawia się w dialogach bohaterów i bywa oparty na błędach językowych, nieporozumieniach lub zaskakujących grach słownych.
• Komizm postaci polega na tworzeniu zabawnych, wyrazistych charakterów, których wygląd, cechy osobowości lub zachowania są przesadzone i budzą śmiech. Tacy bohaterowie mogą mieć zabawne zachowania, dziwne przyzwyczajenia lub wyolbrzymione wady i słabości. Może on też wynikać z kontrastów między tym, jak bohaterowie chcą być postrzegani, a tym, jak naprawdę się zachowują, bądź z zestawienia całkowicie dwóch różnych typów ludzi.
• Komizm sytuacyjny powstaje, gdy bohaterowie zostają uwikłani są nietypowe, absurdalne lub zaskakujące sytuacje, które prowadzą do śmiesznych wydarzeń. Źródłem humoru jest tutaj nieoczekiwany bieg zdarzeń oraz reakcje bohaterów, które często są przesadzone lub nieadekwatne do sytuacji. Często bohaterowie stają w obliczu zdarzeń, na które nie są przygotowani, co prowadzi do zabawnych nieporozumień, gaf lub komicznych pomyłek.

Cele stosowania komizmu

Komizm w literaturze służy przede wszystkim rozbawieniu czytelników, ale nie tylko. Jest także skutecznym narzędziem do przekazywania głębszych treści i ukazywania różnych aspektów rzeczywistości. Humor może stanowić formę krytyki społecznej, umożliwiając autorowi pokazanie wad i słabości społeczeństwa lub wybranych grup społecznych. Poprzez ośmieszanie pewnych postaw lub zachowań autorzy mogą skutecznie wyrażać sprzeciw wobec nieuczciwości, hipokryzji, powierzchowności czy przesadnego przywiązania do konwenansów. Często komizm pozwala też na przemycenie ważnych refleksji o ludzkiej naturze, naszych przyzwyczajeniach i słabościach. Dzięki humorowi autor może skłonić czytelnika do zastanowienia się nad swoimi postawami i relacjami oraz krytycznego spojrzenia na otaczający świat.