Przecinki w wyliczeniach
Przecinki zawsze stosujemy w wyliczeniach, kiedy wymieniamy jakieś elementy. Co ważne, muszą to być elementy tego samego typu, np. przedmioty, cechy czy czynności.
- Olek zrobił zadanie, posprzątał pokój, pobawił się z psem.
- Sukienka Klaudii była lekka, zwiewna, delikatna.
- Uwielbiam plażować, czytać, spacerować i śmiać się. oraz
- Zauważyłam na przyjęciu Maćka, Wiolę, Irka, Zenka i Basię.
- Zwróć uwagę, że w ostatnich dwóch przykładach przed spójnikiem „i” nie stawiamy przecinka.
Uwaga! Jeśli wymienione elementy nie są równorzędne, nie należy stawiać pomiędzy nimi przecinka. Przykładem takiej sytuacji jest zdanie: Założę swoją ulubioną niebieską sukienkę.
Przecinki we wtrąceniach
Przecinkami oddzielamy też w zdaniu wtrącenia i zwroty do kogoś. Jeśli znajdują się one w środku zdania, oddzielamy je z obu stron.
- Zrobić ci, mamo, kawę?
- Proszę pani, upuściła pani szal.
- Termin, proszę państwa, ustalimy później.
- Zupa, moim zdaniem, była smaczna.
- Barszcz, mam nadzieję, wyjdzie idealny.
Przecinki w zdaniach złożonych współrzędnie
Przecinki stawiamy zawsze pomiędzy częściami składowymi zdań złożonych współrzędnie przeciwstawnych i wynikowych, czyli przed spójnikami takimi jak: ale, lecz, jednak, zaś, natomiast, więc, zatem, toteż, dlatego.
- Uwielbiam koty, ale jestem na nie uczulona.
- Jestem zmęczony, lecz nie umiem zasnąć.
- Zdenerwował mnie, więc się do niego nie odzywam.
- Dużo ćwiczę, dlatego jestem wytrenowana.
Z kolei pomiędzy częściami składowymi zdań złożonych współrzędnie łącznych i rozłącznych, czyli przed spójnikami takimi jak: i, oraz, zarazem, też, także, ani, albo, lub, czy, bądź nie stawiamy przecinków.
- Kocham podróże i często wyjeżdżam.
- Zrobię zupę lub przygotuję deser.
- Poczytam albo pobiegam.
- Daj mi pilota lub przełącz na inny program.
Przecinki przed powtórzonymi spójnikami
Jednak należy pamiętać, że przecinki przed tymi spójnikami należy postawić w sytuacji, gdy w jednym zdaniu się one powtarzają.
- I było pysznie, i smacznie, i niedrogo.
- Ani nie jadłam, ani nie piłam.
- Albo zjem, albo poczekam na rodziców, albo pójdę na spacer.
Przecinki w zdaniach złożonych podrzędnie
Pomiędzy częściami składowymi zdań złożonych podrzędnie zawsze stawiamy przecinki. Oznacza to, że przecinki stawiamy przed takimi spójnikami jak: że, ponieważ, bo, aby, choć, czy, jeżeli, oraz przed zaimkami względnymi, np. kto, co, komu, gdzie, jak, tam.
- Powiedziałam im, że nie mogę iść.
- Wrócił, ponieważ zapomniał teczki.
- Zapytałam ją, aby się upewnić.
- Pójdę do nich, choć nie mam ochoty.
- Wygra ten, kto zgadnie pierwszy.
- Zapytaj, co będzie na obiad.
- Wrócił tam, gdzie zgubił klucze.
Przecinki w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania
W konstrukcjach z imiesłowowymi równoważnikami zdania stawiamy przecinki, niezależnie od tego, czy imiesłów jest sam w swojej części, czy towarzyszą mu określenia.
- Idąc, gwizdał wesoło.
- Wszedłszy do pokoju, westchnął.
- Śpiąc, mruczał.
Język polski 