Słowotwórstwo – test

Odpowiedzi

1. Słowotwórstwo to dział językoznawstwa, który zajmuje się tworzeniem wyrazów i badaniem ich pochodzenia.
2. Wszystkie wyrazy w języku polskim dzielimy na podstawowe i pochodne.
3. Wyrazy, od których utworzono inne wyrazy, nazywamy wyrazami podstawowymi.
4. Wyrazy, które utworzone są od innych wyrazów, nazywamy wyrazami pochodnymi.
5. Końcówka fleksyjna wyrazu podstawowego nie wchodzi w skład podstawy słowotwórczej.
6. Wyrazy podstawowe: nauczyć – uczyć, nauczycielka – nauczyciel, uczennica – uczeń.
7. Wyrazy pochodne: sprzątać – posprzątać, wysprzątać, mucha – muszka, muszysko, stół – stolik, stołowy.
8. Cząstkę, za pomocą której tworzy się nowy wyraz, nazywamy formantem słowotwórczym.
9. Przepracować, wyskoczyć, odpisać – zastosowano tu przedrostki.
10. Domek, domowy, domisko – zastosowano tutaj przyrostki.
11. Wyrazy za pomocą formantu zerowego – bieg, skok, druk.
12. Wyraz pochodny utworzony przy pomocy wrostka to np. woziwoda, dramatopisarz, słowotwórstwo.
13. W słowie pracownia: prac – podstawa słowotwórcza, ownia – formant.
14. W słowie kocisko: koc – podstawa słowotwórcza, isko – formant.
15. W słowie posprzątać: sprzątać – podstawa słowotwórcza, po – formant.
16. W słowie słonik: słon – podstawa słowotwórcza, ik – formant.
17. Definicja słowotwórcza to definicja wyrazu pochodnego zawierająca wyraz podstawowy.
18. Podaj definicje słowotwórcze wyrazów:
    • kobietka – mała kobieta
    • schron – tam, gdzie można się schronić
    • kocisko – wielki kot
    • listek – mały liść
    • myślicielka – kobieta myśliciel
    • nauczyciel – ten, kto nauczy
    • mędrzec – ten, kto jest mądry
    • spawacz – ten, kto spawa
19. Utwórz wyrazy złożone:
    • człowiek, który pucuje buty – pucybut
    • czyn godny kary – karygodny
    • człowiek, który nosi listy – listonosz
    • człowiek, który bierze spadek – spadkobierca
    • osoba pisząca komedie – komediopisarz
    • ten, kto wozi wodę – woziwoda
20. O jakie słowa pochodne chodzi? (pamiętaj o ortografii):
    • (bogaty) … szczęścia nie daje – bogactwo
    • Na studiach możesz wybrać … (bracia) – bractwo
    • koncert odbył się w (Katowice) … spodku – katowickim
    • Notre Dame to przykład sztuki … (gotyk) – gotyckiej
    • Obrzydza mnie takie … (paskuda) – paskudztwo
    • Wystawa odbywa się w (Łódź) … Muzeum Sztuki – Łódzkim
21. Podziel wyrazy złożone: Białystok, Zielona Góra, wiercipięta, naramiennik, podwodny, Wielkanoc, woziwoda, Wielki Wóz:
    • złożenia: wiercipięta, woziwoda
    • zestawienia: Zielona Góra, Wielki Wóz
    • zrosty: Białystok, Wielkanoc
    • wyrazy utworzone od wyrażeń przyimkowych: naramiennik, podwodny
22. Rodziny wyrazów to wyrazy pokrewne mające ten sam rdzeń.
23. Rdzeń słowotwórczy to najmniejsza niepodzielna cząstka słowotwórcza niosąca znaczenie.
24. Rodzina wyrazów do słowa ręka: rączka, ręczny, ręcznik, podręczny, poręczny, ręczyć, wyręczyć, zaręczyć, wręczyć.
25. Która grupa nie stanowi rodziny wyrazów? Podkreśl niepasujące słowo.
    • uczeń, uczynny, nauczyciel, uczyć
    • noga, nóżka, podnóżek, narożny
    • woda, wodny, wodnisty, podwodny
    • jeździć, jechać, jeździec, ujeżdżalnia
26. Podkreśl trzy wyrazy nienależące do rodziny wyrazu dom:
    • dom, domowy, domator, Dominik, domownik, domowniczka, domek, Radom, domisko, domino, podomka, podomowy, udomowiony, domiszcze
27. Oboczność nie zajdzie w wyrazie rybak. (Oboczności w pozostałych to na przykład: siostrzyczka – siostra, woźnica – wóz, droga – dróżka).
28. Oboczności wyrazach droga – dróżka to: o:ó, g:ż.
29. Przykładowe skrótowce: UJ (Uniwersytet Jagielloński, PZU (Polski Zakład Ubezpieczeń), NBP (Narodowy Bank Polski), ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych), MOSiR (Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji), PKP (Polskie Koleje Państwowe).
30. Neologizmy słowotwórcze to nowo powstałe wyrazy utworzone za pomocą formantów, np. bloger, graficiarz.

Potrzebujesz szybkiej powtórki ze słowotwórstwa? Obejrzyj poniższy film: