Gramatyka

Wyrazy „rzekomo” i „niewątpliwie” są
 
przymiotnikami
przysłówkami
Przysłówki odpowiadają na pytania: jak? gdzie? kiedy?
Spośród podanych niżej wyrazów wybierz te, które są imiesłowami.
A. kierując
B. kieruje
C. kierowany
D. kierujący
E. kierowca
A, C, D
Wyrazy te pochodzą od czasowników, są więc imiesłowami.
A, B, C
B, D, E
B, C
Wyjaśnij, na czym polega błąd w zdaniu „Śpiesząc się na przystanek, tramwaj mi uciekł”.
 
Brak jest podmiotu logicznie powiązanego z imiesłowem.
Imiesłów odnosi się do osoby wykonującej czynność, a w tym zdaniu sugeruje, że to tramwaj się śpieszył.
Błąd polega na złej odmianie czasownika.
Brak spójnika.
Zła interpunkcja.
Wyraz „proporcjonalny” to
przymiotnik
Proporcjonalny to przymiotnik.
przysłówek
W zdaniu „Twoja róża jest jedyna na świecie” wyraz „jedyna” jest
 
rzeczownikiem
przymiotnikiem
„Jedyna” w tym kontekście jest przymiotnikiem, gdyż wskazuje na cechę.
W zdaniu „Widziałem, jak na pochyłości wzgórza rozkrzewia się o wiele bogatsza zieloność, nic z bujności swej nie tracąc w zimowej porze” wyraz „zieloność” jest
 
przymiotnikiem
rzeczownikiem
Wyraz „zieloność” jest rzeczownikiem odpowiadającym na pytanie: co?
Przekształć podane zdanie tak, aby zachować jego sens. Czasownik zastąp odpowiednim imiesłowem. „Bracia Lumière należeli do wynalazców, którzy w kinematografie WIDZIELI bardziej zabawkę niż sztukę”.
„Bracia Lumière należeli do wynalazców …………… w kinematografie bardziej zabawkę niż sztukę”.
 
widzących
„Widzących” to imiesłów pochodzący od czasownika „widzieć”.
widząc
ujrzeli
widzieć
Przekształć podane zdanie tak, aby zachować jego sens. Czasownik zastąp odpowiednim imiesłowem: „Dzięki kinematografowi Georges Méliès rozwiązał wszystkie problemy, nad jakimi się głowił, gdy PRACOWAŁ w teatrze”.
„Dzięki kinematografowi Georges Méliès rozwiązał wszystkie problemy, nad jakimi się głowił, …………… w teatrze”.
 
pracując
„Pracując” to imiesłów pochodzący od czasownika „pracować”.
pracujący
pracowany
pracować
W zdaniu „Podróżny do folwarku nie biegł sług zapytać” wyraz „podróżny” jest
 
przymiotnikiem
rzeczownikiem
Wyraz „podróżny” jest tutaj rzeczownikiem (kto? podróżny).
W zdaniu „Podróżny do folwarku nie biegł sług zapytać” wyraz „podróżny” pełni funkcję
 
przydawki
podmiotu
Wyraz „podróżny” pełni tutaj funkcję podmiotu (nie biegł – kto? podróżny).
W wypowiedzeniu „Konie porzucone same, szczypiąc trawę, ciągnęły powoli pod bramę” przecinki wydzielają imiesłowowy równoważnik zdania.
Fałsz
Prawda
„Szczypiąc trawę” to imiesłowowy równoważnik zdania, który od reszty wypowiedzenia oddzielamy przecinkami.
W wypowiedzeniu „A na oknach donice z pachnącymi ziołki, geranium, lewkonija, astry i fijołki” przecinkami oddzielono wyliczane rzeczowniki.
Fałsz
Prawda
Przecinki stosujemy w wyliczeniach.
Wypowiedzenie „Chwile, gdy słuchano nas z zachwytem, pamiętamy przez długie lata” to
 
zdanie pojedyncze
równoważnik zdania
zdanie złożone podrzędnie
Część składowa „gdy słuchano nas z zachwytem” jest podrzędną częścią składową w wypowiedzeniu złożonym.
zdanie złożone współrzędnie
W wypowiedzeniu: „Ci pierwsi widzą swój, mówiąc językiem korporacyjnym, potencjał” występuje osobowa forma czasownika oraz imiesłów
 
przysłówkowy uprzedni
przysłówkowy współczesny
Wyraz „mówiąc” to imiesłów przysłówkowy współczesny.
przymiotnikowy czynny
przymiotnikowy bierny
Wypowiedzenie: „By znów być młodym, należy popełnić jeszcze raz szaleństwa z młodości”
 
jest zdaniem złożonym współrzędnie
jest wypowiedzeniem złożonym podrzędnie
„By być znów młodym” jest podrzędną częścią składową w wypowiedzeniu złożonym.
zawiera imiesłowowy równoważnik zdania
składa się z trzech zdań składowych
Tytuł „Murem podzieleni” z powodu zastosowanej formy czasownika ma postać
 
zdania
równoważnika zdania
Wyraz „podzieleni” to imiesłów przymiotnikowy pochodzący od czasownika, dlatego tytuł ten nie zawiera orzeczenia i jest równoważnikiem zdania.
W wypowiedzeniu „Stąd efektem oddawania się pasji jest poczucie naładowania akumulatorów” wyraz „akumulatorów” to rzeczownik
 
w bierniku
w dopełniaczu
Naładowania (czego?) „akumulatorów” – ten rzeczownik występuje w dopełniaczu.
W wypowiedzeniu „Stąd efektem oddawania się pasji jest poczucie naładowania akumulatorów” wyraz „akumulatorów” pełni funkcję
 
dopełnienia
Dopełnienie łączy się z rzeczownikiem (naładowania (czego?) akumulatorów.
przydawki
Taki sam typ orzeczenia jak w wypowiedzeniu „Stąd efektem oddawania się pasji jest poczucie naładowania akumulatorów” występuje w zdaniu:
 
Życie z pasją dobrze zaspokaja także potrzebę przynależności.
W naszej kulturze słowo „pasja” najczęściej kojarzy się z czymś dostarczającym bardzo silnych emocji.
To z kolei daje nam większe zadowolenie z samych siebie, wyższe poczucie własnej wartości.
Dzięki pasji stajemy się też ciekawszym człowiekiem dla innych.
W obu tych wypowiedzeniach występuje orzeczenie imienne.
Które z podanych pytań ma postać równoważnika zdania?
 
A dlaczego?
Równoważnik zdania nie zawiera czasownika w formie osobowej.
Co pan tu robi?
Skąd przybywasz?
Czy są na niej oceany?
W wypowiedzeniu „Często to właśnie urojony honor był przyczyną licznych pojedynków” wyraz „licznych” jest
 
przymiotnikiem
Wyraz „licznych” jest tutaj określeniem cechy, więc przymiotnikiem.
liczebnikiem
W wypowiedzeniu „Często to właśnie urojony honor był przyczyną licznych pojedynków” wyraz „licznych” pełni funkcję
 
przydawki
Wyraz „licznych” łączy się z rzeczownikiem i pełni funkcję przydawki.
dopełnienia

Całe otoczenie Zośki – i Buki, i szkoła, i dom – wiedziało o nim jedno: chłopiec ten umie przewidywać i umie zarządzać. Zaś trafne przewidywanie i dobre zarządzanie są istotą organizacji. Zośka był niewątpliwie dobrym organizatorem.
W powyższym tekście kilkakrotnie użyte „i” to
 
spójnik
W tekście kilkakrotnie powtórzony został spójnik „i”.
przyimek

Całe otoczenie Zośki – i Buki, i szkoła, i dom – wiedziało o nim jedno: chłopiec ten umie przewidywać i umie zarządzać. Zaś trafne przewidywanie i dobre zarządzanie są istotą organizacji. Zośka był niewątpliwie dobrym organizatorem.
Dzięki powtarzającemu się „i” stwierdzenie narratora zostaje
wzmocnione i podkreślone
Kilkakrotnie powtórzony spójnik „i” wzmacnia stwierdzenie narratora.
poddane w wątpliwość

Całe otoczenie Zośki – i Buki, i szkoła, i dom – wiedziało o nim jedno: chłopiec ten umie przewidywać i umie zarządzać. Zaś trafne przewidywanie i dobre zarządzanie są istotą organizacji. Zośka był niewątpliwie dobrym organizatorem.
Narrator uważa, że o zdolnościach przywódczych Zośki byli przekonani w jego otoczeniu
wszyscy
Kilkakrotnie powtórzony spójnik „i” podkreśla opinię wszystkich.
tylko niektórzy
W wypowiedzeniu „Wielu ludzi chodziło wtedy ulicami miasta, ale prawdziwego człowieka wśród nich nie było”, wyraz „nich” jest
zaimkiem
Podkreślony wyraz „nich” jest zaimkiem.
przyimkiem
W wypowiedzeniu „Wielu ludzi chodziło wtedy ulicami miasta, ale prawdziwego człowieka wśród nich nie było”, wyraz „nich” użyty został w celu zastąpienia rzeczownika
ludzi
Podkreślony wyraz „nich” jest zaimkiem użytym w celu zastąpienia rzeczownika „ludzi”.
ulicami
W zdaniu „Mądrość czyni z wiedzy właściwy, korzystny dla człowieka użytek” wyraz „korzystny” to
przymiotnik
Wyraz „korzystny” to przymiotnik.
imiesłów
W zdaniu „Mądrość czyni z wiedzy właściwy, korzystny dla człowieka użytek” wyraz „korzystny” pełni funkcję
przydawki
Wyraz „korzystny” pełni funkcję przydawki, gdyż łączy się z rzeczownikiem.
dopełnienia
W wypowiedzeniu „Oni otworzyli ci oczy na nowe rodzaje postrzegania” wyraz „ci” to
zaimek
Wyraz „ci” to zaimek.
rzeczownik
W wypowiedzeniu „Oni otworzyli ci oczy na nowe rodzaje postrzegania” wyraz „ci” pełni funkcję
dopełnienia
Wyraz „ci” to dopełnienie (otworzyli oczy – komu? ci).
podmiotu
W wypowiedzeniu „Jutro cały zamek zburzę” wyraz „zamek” pełni funkcję
dopełnienia
W wypowiedzeniu „Jutro cały zamek zburzę” podkreślony wyraz pełni funkcję dopełnienia.
podmiotu
Taką samą funkcję jak w wypowiedzeniu „Jutro cały zamek zburzę” wyraz „zamek” pełni w wypowiedzeniu
Widzieliśmy w oddali pięknie odrestaurowany zamek.
W obu zdaniach wyraz „zamek” pełni funkcję dopełnienia.
Zamek został zbudowany na niewielkim wzniesieniu.
Z poniższych zdań wybierz zdanie złożone współrzędnie.
Słowacki był niezależny finansowo, ponieważ inwestował na paryskiej giełdzie.
Słowacki od małego był przekonany, że jest poetyckim geniuszem, i zostanie przewodnikiem narodu.
Poeta był wybitnym mistrzem mowy polskiej, znał bardzo dobrze literaturę.
Jest to zdanie złożone współrzędnie łączne.
Ogromny wpływ na jego twórczość wywarły podróże, które odbywał po Europie.
W wypowiedzeniu „Najchętniej siedzą na brzegu rzeki” wyraz „najchętniej” to
przysłówek
W wypowiedzeniu „Najchętniej siedzą na brzegu rzeki” podkreślony wyraz to przysłówek.
przymiotnik
Wyraz „najchętniej” występuje w stopniu
najwyższym
Wyraz „najchętniej” jest przysłówkiem występującym w stopniu najwyższym.
wyższym
W wypowiedzeniu „W kuchni sprawdzasz się najlepiej przy robieniu herbaty” wyraz „najlepiej” to przysłówek w stopniu
najwyższym
Wyraz „najlepiej” to przysłówek w stopniu najwyższym.
wyższym
Zgodnie z zasadami poprawności ortograficznej partykułę „nie” z wyrazem „najlepiej” należy zapisać
rozdzielnie
Zgodnie z zasadami poprawności ortograficznej partykułę „nie” z wyrazem „najlepiej” należy zapisać osobno.
łącznie
Jedna z uczennic klasy VIII podczas lekcji napisała wypracowanie.
(1) Dyndalski to stary sługa Cześnika.
(2) Z panem łączyły go stosunki prawie poufałe.
(3) Stary sługa szanował swego pana i był w stosunku do niego lojalny. W zdaniu oznaczonym numerem 2 wyraz „go” to
zaimek
W zdaniu oznaczonym numerem 2 wyraz „go” to zaimek.
przymiotnik
W zdaniu „Stary sługa szanował swego pana i był w stosunku do niego lojalny” spójnikiem jest wyraz
i
W zdaniu tym spójnikiem jest wyraz „i”.
do
W zdaniu „Stary sługa szanował swego pana i był w stosunku do niego lojalny” spójnik łączy
dwa zdania tworzące wypowiedzenie złożone współrzędnie.
Spójnik „i” łączy dwa zdania składowe tworzące wypowiedzenie złożone współrzędnie.
zdanie nadrzędne z podrzędnym.
dwa wyrazy pełniące funkcję podmiotu.
Wskaż wypowiedzenie podrzędnie złożone.
Filozofia i życie muszą się spotkać w tym, kto filozofuje.
Zdanie A jest podrzędnie złożone, ponieważ zawiera zdanie podrzędne „kto filozofuje”.
Spóźniony pociąg, odwołany lot, nieprzewidziane okienko w wykładach.
Dobry filozof nie rozstaje się z lekturą, a ona jest jego codziennym pożywieniem.
Filozofia może stać się sposobem na życie tylko pod warunkiem tego spotkania.
Wypowiedzenie „Bilbo także już zdążył poznać dobrze Thorina i od razu zgadł, o co mu chodzi” jest zdaniem wielokrotnie złożonym.
 
fałsz
prawda
Wypowiedzenie to składa się z trzech części składowych, jest więc wielokrotnie złożone.
W wypowiedzeniu „Kiedy hobbit wsuwał się przez zaczarowane drzwi do wnętrza Góry, za jego plecami gwiazdy ukazały się na bladym, pociętym czarnymi pasmami niebie” pierwsza część składowa to zdanie nadrzędne.
 
prawda
fałsz
Pierwsze wypowiedzenie składowe w tym zdaniu jest podrzędne.
W zdaniu „Zasadniczo oceniamy ciekawość ludzką pozytywnie” wyraz „pozytywnie” to
przysłówek
Wyraz „pozytywnie” to przysłówek.
przymiotnik
W zdaniu „Zasadniczo oceniamy ciekawość ludzką pozytywnie” wyraz „pozytywnie” pełni funkcję
okolicznika
Wyraz „pozytywnie” pełni funkcję okolicznika (oceniamy – jak? pozytywnie).
przydawki
W zdaniu „Wystarczyłoby przystać do was” czasownik „przystać” wystąpił w formie
nieosobowej
osobowej
W trzeciej osobie liczby pojedynczej czasu przeszłego czasownik „przystać” ma postać
przystał
przystanął
Wypowiedzenie „Kiedy dwóch idzie razem, każdy z nich lepiej działa i myśli” jest zdaniem:
złożonym podrzędnie
pojedynczym
wielokrotnie złożonym
złożonym współrzędnie
Przekształć podane zdanie w taki sposób, aby powstało wypowiedzenie z imiesłowowym równoważnikiem zdania. „Dick gra na fujarce i obserwuje zwierzęta przysłuchujące się grze.” „Dick, …………. , obserwuje zwierzęta przysłuchujące się grze.”
 
grając
„Grając” to imiesłów pochodzący od czasownika „grać”.
grający
zagrawszy
przygrywając
Przekształć podane zdanie w taki sposób, aby powstało wypowiedzenie z imiesłowowym równoważnikiem zdania. „Mary stoi nieruchomo i przygląda się zwierzętom zgromadzonym wokół Dicka.” „Mary, …………. , przygląda się zwierzętom zgromadzonym wokół Dicka.”
 
stojąc
„Stojąc” to imiesłów pochodzący od czasownika „stać”.
stojąca
stanąwszy
przystawszy